Tlenek węgla – cichy zabójca

Tlenek węgla, potocznie zwany czadem, to wyjątkowo niebezpieczny gaz powstający podczas niepełnego spalania paliw – m.in. węgla, drewna, gazu, oleju. Jest niewidoczny, bezwonny i bezsmakowy, nie podrażnia, przez co trudno go wykryć bez specjalnych czujników. Gromadzi się głównie pod sufitem i może przenikać przez ściany i stropy.

Jak działa czad?

Tlenek węgla łączy się z hemoglobiną ponad 200 razy szybciej niż tlen, blokując dopływ tlenu do organizmu. Powoduje niedotlenienie mózgu i narządów wewnętrznych. Najbardziej narażone są dzieci, niemowlęta i osoby intensywnie pracujące fizycznie.

Uważa się, że wdychanie tlenku węgla powoduje (wartości orientacyjne):

• w stężeniach ok. 60–240 mg/m3 po około 1 godziny – bóle głowy;
• w stężeniach ok. 450 mg/m3 po 1-2 godz.-ból głowy, mdłości, wymioty, osłabienie mięśni, apatie;
• w stężeniach ok. 900–1000 mg/m3 po 2 godzinach – zapaść, utratę przytomności;
• w stężeniach ok. 1800–2000 mg/m3 po 20 minutach – zapaść i ryzyko zgonu po 2 godzinach;
• w stężeniach ok. 4000 mg/m3 po 5-10 minut – zapaść i ryzyko zgonu po 30 minutach;
• w stężeniach ok. 8000 mg/m3 po 1–2 minut – zapaść i ryzyko zgonu po 10–15 minutach;
• w stężeniach ok. 15000 mg/m3 po 1–3 minut – zgon.

Jak pomagać?

• Wynieś poszkodowanego w bezpieczne miejsce (na świeże powietrze).
• Wezwij pogotowie ratunkowe – 112.
• Zapewnij dopływ świeżego powietrza.
• Podaj tlen, jeśli to możliwe.
• W razie zatrzymania oddechu lub akcji serca – wykonaj resuscytację.
• W ciężkich przypadkach stosuje się leczenie w komorze hiperbarycznej.

Najważniejsza jest profilaktyka! Jak zapobiegać zaczadzeniu w domu:

1. Zapewnij sprawną wentylację – nie zaklejaj kratek wentylacyjnych.
2. Regularnie czyść i kontroluj przewody kominowe (dymowe, spalinowe, wentylacyjne) – minimum raz w roku przez Mistrza Kominiarskiego.
3. Nie ogrzewaj pomieszczeń kuchenkami gazowymi ani urządzeniami bez odprowadzania spalin.
4. Używaj tylko urządzeń z atestami i czujnikami bezpieczeństwa.
5. Nie zatykaj okien i drzwi – szczelność ogranicza dopływ tlenu i zwiększa ryzyko powstania czadu.
6. Zainstaluj w domu czujniki tlenku węgla i dymu.
7. Nie susz ubrań na piecach, nie używaj otwartego ognia (świece, kaganki, petardy) w pobliżu instalacji gazowych.
8. Prace przy urządzeniach grzewczych zlecaj wyłącznie uprawnionym fachowcom.

Przypomnienie dla właścicieli budynków:

Zgodnie z Prawem budowlanym, właściciel lub zarządca budynku jest zobowiązany do:

• co najmniej raz w roku zlecić kontrolę przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych);
• usunąć wszystkie stwierdzone nieprawidłowości, które mogą zagrażać życiu, zdrowiu lub mieniu.

Od 1 stycznia 2030 roku wprowadzony zostanie obowiązek stosowania urządzeń do wykrywania dymu i tlenku węgla we wszystkich domach i mieszkaniach w Polsce.

Zadbaj o bezpieczeństwo domowników – czujnik tlenku węgla może uratować życie. Przeczytaj, zapamiętaj i przekaż rodzinie!

Więcej informacji na ten temat na profilu: Prewencja Społeczna Państwowej Straży Pożarnej.